Charakterystyczna dla A. właściwość porządkowania zjawisk wyraziła się także w usystematyzowaniu rozmaitych dziedzin filozofii, od której odłączył on logikę jako naukę przygotowawczą. Sama filozofia została podzielona na praktyczną, obejmującą etykę i politykę wraz z retoryką, ekonomiką i poetyką, i na teoretyczną, obejmującą fizykę, matematykę i metafizykę. Jego badania w zakresie fizjologii i anatomii zwierząt dały początek naukowemu traktowaniu tych dziedzin, a jego Haj perl ta z6a historia/’ (Historia zwierząt) należy do najznakomitszych dzieł starożytności. A. wymienia 500 różnych gatunków zwierząt i jest pionierem w zakresie sekcji ciał zwierzęcych. Podobno dokonał własnoręcznie sekcji anatomicznej około 50 różnych gatunków zwierząt. Rezultatem studiów biologicznych było stworzenie przez A. metody klasyfikacji wszystkich zwierząt. Jego scala naturae nie straciła na aktualności aż do czasów Linneusza. W swych pracach logicznych (Organon) stworzył A. naukę o formach i prawach myślenia, czyli logikę formalną. Jego system logiki przetrwał niemal bez zmian aż do dnia dzisiejszego. Dał on naukę o definicji, o określaniu pojęć, połączył ją z doktryną o kategoriach, pod które podpadają poszczególne pojęcia. Sformułował naczelne prawa myślenia logicznego: zasadę tożsamości, niesprzeczności i wyłączonego środka, stworzył naukę o sylogizmie, sformułował zasady formalnie ścisłego i prawidłowego wyprowadzania z przesłanek sądu (wniosku).
w ruch świata…
Category Opowiadania
Ów Nus wprawił w ruch świat i jest jego pierwszą przyczyną, a zarazem ostatecznym jego celem. Zasadnicze zagadnienia filozoficzne omówił A. w swych dwu głównych dziełach: Ta meta-fysika (Metafizyka) i Ta fysika (Fizyka). Teorię państwa opracował w swym dziele Potitika (Polityka). Książka ta jest bardzo znamienna dla realistycznego sposobu myślenia A. Platon konstruował swoje idealne państwo nie licząc się z warunkami historycznymi, A. zbierał materiały konkretne i zbadał konstytucje 158 państw. Państwo, wg A., powinno realizować maksimum szczęścia swych obywateli. Ustrojem, który realizuje to najlepiej, jest jego zdaniem monarchia lub rządy arystokracji. Demokrację uważał A. za ustrój gorszy, ponieważ rządzący w niej ludzie dbają, jako biedni, przede wszystkim o swoje interesy. Omawiając powody przewrotów w państwie oligarchicznym mówi A., że główną ich przyczyną jest ucisk: kiedy oligarchia gnębi i krzywdzi lud, łatwo o powstanie ludowe. Najlepszym sposobem zapobieżenia przewrotom jest umiar w zamożności klas uprzywilejowanych. W państwie rządzonym przez średnio bogatych, opartym na prywatnej własności ziemi, narzędzi pracy i niewolników, cnota będzie realizowana mjlepiej, a celem państwa jest właśnie cnota obywateli. Doktryna A. o państwie odegrała ważną rolę w średnio wieczu, poglądy jego wyzyskał przede wszystkim Tomasz z Akwinu.
Arystoksenos
Category Z sieci
Arystoksenos (gr. Aristoksenos) 1. A. z Ta-rentu (IV w. p.n.e.) uczeń Arystotelesa, po przeniesieniu się do Grecji osiadł w Mantynei. Był autorem wielu dzieł z zakresu teorii muzyki, w których łączył nauki pitagorejczyków (np. o etycznym i leczniczym wpływie muzyki) z nauką Arystotelesa. Opierając teorię muzyki na doświadczeniu, biorąc za podstawę kwintę i kwartę, oznaczył z ich różnicy cały ton i półton. Z pism jego zachowały się trzy księgi Harmoniki (Harmonika stojcheja) oraz część ks. II Elementów rytmicznych (Rhythmikd stojcheja), które obejmowały dwie księgi. Inne, nie zachowane, pisma omawiały naukę o instrumentach i kompozycji oraz historię muzyki; A. zajmował się również historią literatury, a jego żywoty Pitagorasa, pitagorejczyków. Solona, Platona i in. były wzorem dla biografii perypatetycznej.
Ani materia, ani forma nie istnieją wg A. samodzielnie, lecz są jedynie dwiema stronami jednego procesu życiowego. Istota życia polega na stopniowym formowaniu materii i urzeczywistnianiu tego, co jest w niej potencjalnie zawarte. Pierwszy impuls do tego procesu dała, wg A., pierwsza przyczyna, czyli rozum, Nus, który jest bytem nieruchomym, niezmiennym i niematerialnym, doskonałym i podobnym do bytu w interpretacji szkoły eleackiej.
Arystoteles
Arystoteles (gr. Aristoteles, 384 – 322 r. p.n.e.) ze Stagejry w Tracji, syn lekarza, w siedemnastym roku życia udał się do Aten, gdzie przez 20 lat, aż do śmierci Platona, studiował w jego Akademii. Na zaproszenie króla Filipa udał się do Macedonii w r. 343 p.n.e., gdzie przez pewien czas przebywał na dworze królewskim jako nauczyciel, i wychowawca Aleksandra. W r. 335 powrócił do Aten i założył tu własną szkołę filozoficzną zwaną Liceum, Likajon, od Gaju Apollina Likejskiego, w którym się znajdowała, lub perypatetycką od przechadzek mistrza z uczniami po cienistych alejach (peri-patos przechadzka). Po śmierci swego protektora, Aleksandra W., A. obawiając się prześladowań ze strony ludu uciekł na Eubeję i tam wkrótce umarł. A. położył podwaliny pod wszystkie niemal nauki, przede wszystkim jako twórca logiki formalnej, jako przyrodnik, estetyk, historyk ustrojów politycznych. Przyjmując idee platońskie, A. w przeciwieństwie do Platona odmawiał im bytu samodzielnego, zaprzeczał, jakoby idee istniały poza rzeczywistą materią, i twierdził, że bytem samoistnym, czyli substancją są jedynie rzeczy. A. stanął w’ ten sposób na stanowisku realizmu w przeciwieństwie do zwolenników idealizmu platońskiego i zbliżył się do materialistycznego punktu widzenia. W samej substancji wyróżniał A. dwa składniki: formę, która jest siłą działającą celowo, przyczyną i celem rzeczy, oraz materię, będącą podłożem zjawisk i ich przemian.
Z patrycjuszy
Z patrycjuszy i z takich właśnie plebejuszy uformowała się w pierwszej połowie IElw. nowa a., zwana nobilitas (zob.). Praktycznie biorąc, tylko spośród kilkudziesięciu rodów tej nobilitas rekrutowali się najwyżsi urzędnicy państwowi, choć teoretycznie każdy obywatel miał dostęp do tych godności. Instytucją polityczną, która najjaskrawiej wyrażała stanowisko nobilitas, był senat, który od schyłku IIIw. stał się decydującym czynnikiem władzy. Stąd mówi się o nobilitas jako a. senatorskiej. Chociaż, formalnie biorąc, decydowanie o najważniejszych sprawach państwowych i uchwalanie ustaw należało do zgromadzeń ludowych, senat posiadał dość możliwości, żeby na nie wpływać. Począwszy od 133 r. (tj. wystąpienia Graicchów), władza polityczna a. wchodzi w stadium kryzysu i upadku, co jest równoznaczne z kryzysem i upadkiem republiki. Po ustaleniu się w Rzymie systemu jedynowładczego, tj. pryncypatu (lata trzydzieste i dwudzieste I w. p.n.e.), >;. senatorska traci bezpowrotnie swe znaczenie polityczne, zachowuje jednak swe znaczenie jako najbardziej uhonorowany stan w społeczeństwie rzymskim. Pryncypat też przejmuje ideologię dawnej republiki nobilów. To znaczenie socjalne a. zachowuje, pomimo częstych i krwawych represji ze strony wielu cesarzy, aż do końca państwa rzymskiego.